Filtry zmiękczające są urządzeniami hydraulicznymi przeznaczonymi do eliminowania twardości z filtrowanej wody. Wysoka twardość wody jest wynikową zawartości jonów wapnia i magnezu. Są one przyczyną powstawania białego nalotu – kamienia kotłowego – na armaturze oraz produktach AGD. Kamień jest kłopotliwym następstwem znacznej twardości wody. Ze względu na jonowy charakter twardości wody zmiękczacze wody bazują na złożach jonowymiennych kationitowych (jony magnezu oraz wapnia posiadają ładunek dodatni). Przykłady tych złóż to żywica kationitowa. Są to bardzo kwaśne złoża o niskim odczynie pH.

Obok usuwania twardości z uzdatnianej wody niektóre ze złóż doskonale radzą sobie też z takimi niepożądanymi związkami jak mangan czy amoniak. Długość życia złóż jonowymiennych jest w miarę duża i waha się od 10 do 15 lat. Wówczas niezbędna jest całkowita zamiana złoża. Podczas eksploatacji złoże zatraca swoje własności jonowymienne, z tego powodu co pewien czas powinno się prowadzić odnawianie roztworami soli. Ilość dni między regeneracjami jest określana indywidualnie i jest ściśle zależna od jakości wody oraz jonowymiennej pojemności aparatu (bezpośrednio zależnej od ilości żywicy). Obecne zmiękczacze wody charakteryzują wysokie wartości natężenia przepływu, zarządzane są w pełni automatycznie, zaś czystość wody po oczyszczeniu spełnia najbardziej surowe wymogi klientów.